شفیع عیار خدا از دید شعر _خدا از دید ساینس برنامه های ویودیویی

برنامه های تازه جمهوری پنجم : رزاق مامون

ژزفای سیاست :عبدالناصر نورزاد‌ برنامه های تازه

عثمان نجیب : برنامه‌ی های گفتاری گذرگاه پیام  به جوانان خراسانی ‌

حسام برومند: دیپلوماسی روز برنامه های ویودیویی

احمدشاه راستا برنامه های فیس بوکی و یوتیوب پندارها و گفتارها

بحث های ویدویویی نبی هیکل بحث های ویدویویی بیشتر

تلويزيون های افغانی انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

عطاالله عنایت رادمرد پیآمدهای غیرمنتظره، ناخواسته ومتناقض نوذر شفیعی دورنمای رفتار متقابل آمریکا و حکومت طالبان در پساجنگ رمضان م. نبی هیکل از روشنفکر غیبتگر تا ر وشنفکر روشننگر ولی‌الله مرادیان تأثیرات اقتصادی «جنگ رمضان» بر افغانستان مهرالدین مشید وحدت ملی و حکومت مشروع؛ میان امیدهای فردا و چالش‌های امروز عثمان نجیب هرات مهد تمدنی‌ست که شیرزنان تاریخی در دامان خودپرورده پوهندوی دوکتور سیدحسام مل دایران سره د امریکا د کرکې-کرکې اړیکه: د پیړیو لپاره د ټکر لاره بهروز قزل پیامدهای ژئوپلیتیکی طرح آمریکایی  برای ایران عبدالواحد خرم نقش شورای ملی در تصویب قوانین در دهه دموکراسی پوهندوی دوکتور سیدحسام مل پکن با تحریمهای آمریکا علیه پالایشگاهها مقابله میکند عبدالوکیل کوچی چه باید کرد

پوهندوی دوکتور سیدحسام مل دایران په جګړه کې اوربند د امریکا هدف پوره کړ اکادمیسین شرعی جوزجانی نگاهی به مقاله داوود ملکیار سنجرغفاری شانگهای در تلاش هم آغوشی امارت طالبان افغانستان  بصیرهمت تنگه هرمز عثمان نجیب تقدیر من یا تدبیر من؟_قسمت سوم عبدالناصر نورزاد رمز گشایی از تلاش های روس ها برای میانجگیری میان طالبان و پاکستان مهرالدین مشید خیزش زنان هرات؛ آزمون مردانگی فراقومی  و تجلی همبستگی ملی جمشید کوهستانی زنان وجهاد سیاسی علیه ظلم واستبداد پوهندوی دوکتور سیدحسام مل آیا چین میتواند مانع از ترفند ترامپ در هرمز شود حزب کمونیست کارگری ایران از مبارزات زنان و مردم افغانستان علیه طاللبان حمایت کنید داکتریارمحمد حیدر زاده زون شرق ولایت : نورستان کنر , لغمان و  ننگر هار

یکشنبه ۳۱ جوزا ۱۴۰۵ خورشیدی برابر با  ۲۱ جون ۲۰۲۶ میلادی

سفر معاون نخست‌وزیر قزاقستان در رأس هیئتی اقتصادی به کابل

معاون نخست‌وزیر قزاقستان برای شرکت در مجمع تجاری و اقتصادی افغانستان و قزاقستان به کابل سفر کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «سریک ژومانگارین»، معاون نخست‌وزیر و وزیر اقتصاد قزاقستان در رأس یک هیئت عالی‌رتبه اقتصادی وارد کابل شد تا در مجمع تجاری و اقتصادی افغانستان و قزاقستان و همچنین نمایشگاه محصولات و تولیدات قزاقستان در پایتخت افغانستان شرکت کند.

وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان اعلام کرد در ترکیب این هیئت، شماری از معاونان نهادهای دولتی، مسئولان بخش‌های اقتصادی و نمایندگان برجسته بخش خصوصی قزاقستان نیز حضور دارند.

این سفر در حالی انجام می‌شود که روابط اقتصادی و تجاری میان افغانستان و قزاقستان در سال‌های اخیر روندی رو به گسترش داشته است و دو طرف علاقه‌مند هستند همکاری‌های خود را در حوزه‌های تجارت، ترانزیت، سرمایه‌گذاری، کشاورزی، صنایع غذایی و تأمین مواد اولیه توسعه دهند.

وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان حضور این هیئت بلندپایه در کابل را نشانه اهمیت افغانستان در سیاست اقتصادی و منطقه‌ای قزاقستان و بیانگر اراده مشترک دو کشور برای گسترش همکاری‌های دوجانبه دانست.

بیانیه افزود انتظار می‌رود برگزاری مجمع تجاری و نمایشگاه محصولات قزاقستان، زمینه افزایش حجم مبادلات تجاری، ایجاد شراکت‌های جدید میان بخش خصوصی دو کشور، تبادل تجربیات و جذب سرمایه‌گذاری‌های تازه را فراهم کند.

هشدار پهپادی طالبان به اسلام‌آباد؛ برهم‌زنندگان امنیت «هدف مشروع» هستند

معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ طالبان با اشاره به حمله پهپادی اخیر این گروه در خاک پاکستان اعلام کرد که برهم‌زنندگان امنیت افغانستان در هر نقطه‌ای که باشند، هدف مشروع محسوب می‌شوند؛ موضعی که نشان‌دهنده ورود تقابل اطلاعاتی و مرزی کابل و اسلام‌آباد به یک فاز بی‌سابقه نظامی است.

به گزارش ایراف، مهاجر فراهی، معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ طالبان، روز جمعه ۲۹ خرداد در سخنانی تند اعلام کرد که نیروهای دفاعی و امنیتی طالبان هر تلاشی را که مانع پیشرفت کشور، بازسازی اقتصادی و آرامش اجتماعی شود، در نطفه خنثی خواهند کرد. او تأکید کرد که عناصر برهم‌زننده امنیت افغانستان در هر مکانی که باشند، از نگاه طالبان هدف مشروع به شمار می‌آیند. هم‌زمان با این اظهارات، رسانه‌های وابسته به طالبان، سازمان اطلاعات پاکستان را به سازمان‌دهی دوباره مخالفان در بلوچستان متهم کرده‌اند.

پذیرش مسئولیت عملیات پهپادی در ایالت‌های مرزی پاکستان

این موضع‌گیری شدیداللحن در حالی مطرح می‌شود که وزارت دفاع طالبان صبح روز گذشته مسئولیت حمله پهپادی در خاک پاکستان را برعهده گرفت؛ حمله‌ای که به‌گفته این گروه، دو مرکز مهم وابسته به گروه تروریستی داعش را در ایالت‌های بلوچستان و خیبرپختونخوا هدف قرار داده است. وزارت دفاع طالبان در بیانیه‌ای اعلام کرد که جنگنده‌ها و پهپادهای این گروه دو مرکز داعش را در مناطق گلستان در بلوچستان و قمبرخیل در خیبرپختونخوا پاکستان هدف قرار داده‌اند.

به‌گفته این وزارتخانه، این مراکز برای طراحی، سازمان‌دهی و هدایت حملات علیه افغانستان مورد استفاده قرار می‌گرفتند و اهداف از پیش تعیین‌شده به‌طور دقیق منهدم شده‌اند. وزارت دفاع طالبان در پایان بیانیه خود هشدار داده است که هرگونه تهدید علیه امنیت افغانستان در آینده نیز با اقدام نظامی پاسخ داده خواهد شد. مقامات رسمی دولت پاکستان تاکنون در این‌باره واکنشی نشان نداده‌اند.

پیشینه گسل‌های امنیتی و اتهامات متقابل کابل و اسلام‌آباد

شکل‌گیری این سطح از درگیری هوایی و نقض حریم مرزی، ریشه در ماه‌ها تنش مداوم میان طالبان و ارتش پاکستان بر سر مسئله تروریسم و مدیریت خط دیورند دارد. در حالی که اسلام‌آباد همواره کابل را به پناه دادن به عناصر تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) متهم می‌کند، دستگاه اطلاعاتی طالبان نیز متقابلاً پاکستان را به حمایت پنهان از شاخه خراسان داعش برای تضعیف حاکمیت کابل متهم ساخته است.

در همین راستا، رسانه نزدیک به طالبان، المرصاد، در گزارشی جداگانه با متهم کردن سازمان اطلاعات پاکستان به انسجام و سازمان‌دهی دوباره نیروهای شبه‌نظامی فراری سابق، نوشت که مرکز مهم داعش در قمبرخیل باره به‌طور کامل نابود شده و شمار زیادی از عناصر این گروه کشته شده‌اند. این رسانه تأکید کرده که این پایگاه از مراکز اصلی جذب نیرو، آموزش عناصر تازه‌وارد و طراحی عملیات داعش در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان بوده است. منابع مورد استناد المرصاد افزوده‌اند که تمامی افراد حاضر در این مخفیگاه کشته یا زخمی شده‌اند و این مرکز عملاً از بین رفته است.

تغییر موازنه نظامی و پیامدهای پسا‌بحران در مرزهای شرقی

اقدام طالبان در اجرای عملیات پهپادی فرامرزی، نشان‌دهنده تغییر مدل بازدارندگی این گروه در قبال حملات هوایی پیشین ارتش پاکستان به استان‌های خوست و کنر است. طالبان با اتکا به این ابزار ارتقایافته، پیامی صریح به پایتخت‌های منطقه ارسال کرد که از این پس دکترین تعقیب داغ و سرکوب را در عمق خاک همسایه شرقی دنبال خواهد کرد.

این تنش بی‌سابقه در شرایطی رخ می‌دهد که انسداد مرزی و مشکلات ناشی از اخراج اجباری مهاجران افغانستانی از پاکستان، شریان‌های اقتصادی و رفاهی میان دو کشور را به شدت تحت فشار قرار داده است. اصرار کابل بر تداوم این حملات بدون هماهنگی با اسلام‌آباد، می‌تواند موازنه شکننده دیپلماتیک را به سمت یک رویارویی فراگیر مرزی سوق دهد.

پهپادهای طالبان در آسمان پاکستان؛ نمایش مبارزه با داعش

اندپندنت فارسی : وزارت دفاع رژیم طالبان روز جمعه ۲۹ خرداد (۱۹ ژوئن) مدعی شد که به مراکز شاخه خراسان گروه دولت اسلامی (داعش) در ایالت‌های بلوچستان و خیبرپختونخوا پاکستان حملات هوایی کرده است. 

در اطلاعیه این وزارتخانه آمده است که این حملات در منطقه گلستان در شهرستان قلعه عبدالله و منطقه شکرآب جنگل‌گردی در شهرستان چاغی ایالت بلوچستان، و همچنین در منطقه قمبرخیل در شهرستان خیبر ایالت خیبرپختونخوا انجام شده است. طالبان مدعی‌اند در نتیجه این حملات مراکز داعش از بین رفته است. 

در این اطلاعیه همچنین ادعا شده است که در حمله به خیبرپختونخوا یکی از رهبران کلیدی داعش کشته شده و اهداف ازپیش تعیین‌شده نیز نابود شده‌اند. 

در این اطلاعیه آمده است: «افغانستان پس از این، هیچ‌ تهدیدی را علیه امنیت و ثبات خود تحمل نخواهد کرد و با استفاده از تمامی امکانات و ظرفیت‌هایش، هرگونه تهدید را در نطفه خنثی و نابود خواهد ساخت.» 

از سوی دیگر، وبسایت المرصاد وابسته به استخبارات (اطلاعات) طالبان مدعی شده است که افراد مسلح ناشناس به مخفیگاه‌های داعش در منطقه قمبرخیل در شهرستان خیبر حملات مرگباری انجام داده‌اند. 

این رسانه همچنین به پاکستان هشدار داد: «اگر ارتش پاکستان برای اخلال در امنیت و ثبات افغانستان از ابزارهای نیابتی استفاده کند افغانستان در این زمینه امکانات بیشتری از پاکستان دارد و اگر مجبور شود از آنها استفاده کند خود پاکستان بهتر از هر کسی می‌داند که چه خواهد شد.» 

المرصاد نوشت، رژیم طالبان از مناطق استقرار داعش در کرمه، اورکزی، خیبر، مهمند، باجور در ایالت خیبرپختونخوا و همچنین چترال پاکستان اطلاع دارد. 

با این حال، المرصاد توضیح نداد که منظور از «ابزارهای نیابتی» در برابر پاکستان چیست. اما به احتمال زیاد مقصود تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) از هم‌پیمانان طالبان است که آتش جنگ را در پاکستان تشدید کرده است. 

در مقابل، بخش راستی‌آزمایی وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد که یک پهپاد ابتدایی رژیم طالبان پس از ورود به حریم هوایی پاکستان در نزدیکی منطقه شینکو در خیبر شناسایی شده و سامانه دفاع هوایی این کشور آن را خنثی کرده است. 

در اطلاعیه این نهاد آمده است که رژیم طالبان با تبلیغات و بیانیه‌های رسمی مدعی حمله پهپادی به برخی از اردوگاه‌های داعش خراسان در مناطق مرزی ایالت‌های خیبرپختونخوا و بلوچستان هم‌ مرز با افغانستان شده است. 

در این اطلاعیه ذکر شده است: «ادعاها مانند همیشه کذب است. اردوگاه‌های تروریستی از جمله اردوگاه داعش و سازمان تروریستی دیگر، در سرزمین‌های تحت کنترل رژیم طالبان افغان واقع است، و در آنجا اداره و حمایت می‌شوند.» 

وزارت دفاع رژیم طالبان برای نخستین‌ بار در اسفند سال گذشته مدعی شد که حملات پهپادی به قرارگاه‌های نظامی پاکستان در میران‌شاه و سپین‌وام انجام داده است. این وزارتخانه پس از آن نیز مدعی شد که دامنه این حملات حتی تا نزدیکی شهر فیض‌آباد در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، گسترش یافته است. 

طالبان گفته بودند که این حملات پهپادی در تلافی حملات هوایی پاکستان در افغانستان انجام شده است. 

روابط رژیم طالبان و پاکستان بیش از شش ماه است که با تنش‌های فزاینده همراه است. در این مدت، دو طرف چندین بار در نوار مرزی با یکدیگر درگیر شده‌اند و حملات هوایی پاکستان به افغانستان تلفات غیرنظامی نیز بر جای گذاشته است. 

پاکستان مدعی است که این حملات را علیه قرارگاه‌ها و مخفیگاه‌های «تروریستان»، از جمله تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، در داخل خاک افغانستان انجام می‌دهد؛ گروه‌هایی که به گفته اسلام‌آباد از حمایت رژیم طالبان برخوردارند. 

پاکستان نقش کلیدی در بسیج دوباره طالبان و همچنین تشدید حملات این گروه در دوران نظام جمهوریت داشت و از طالبان حمایت‌های مالی، نظامی و لجستیکی می‌کرد. با این حال، در اسلام‌آباد این گونه تصور می‌شد که با بازگشت طالبان به قدرت تهدیدهای برخاسته از خاک افغانستان علیه منافع پاکستان برطرف شود و طالبان در سطح منطقه در راستای منافع پاکستان عمل کند. اما محاسبه پاکستان اشتباه از آب درآمد. طالبان حاضر نشدند روابط ایدئولوژیکشان با تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) را قربانی روابط با اسلام‌آباد کنند. 

در طول پنج سال حاکمیت مجدد طالبان در افغانستان، فعالیت تحریک طالبان پاکستان، ارتش آزادی‌بخش بلوچستان و دیگر گروه‌های ستیزه‌جو در پاکستان افزایش یافته و این موضوع به یکی از چالش‌های اصلی دولت پاکستان بدل شده است. 

از سوی دیگر، رژیم طالبان با استفاده از کارت مبارزه با داعش و حتی طرح ادعای حمله به داعش در خاک پاکستان می‌کوشد از کشورهای منطقه، به‌ویژه کشورهای آسیای میانه و روسیه، امتیاز سیاسی و امنیتی بگیرد. 

این در حالی است که رژیم طالبان ششم خرداد سال جاری توافقنامه همکاری نظامی ـ فنی با روسیه امضا کرد. هنگام امضای این توافقنامه، ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان، و سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، حضور داشتند. طالبان تلاش می‌کنند خود را نیرویی معرفی کنند که در حال مبارزه با داعش و دفع تهدیدهای این گروه از مرزهای آسیای میانه‌اند. 

به‌رغم همه اینها، هنوز مشخص نیست که رژیم طالبان چگونه به پهپادهای انتحاری مجهز شده است و از کدام کشور یا کشورها در زمینه دستیابی به این فناوری درخواست همکاری و حمایت کرده است. 

در عین حال، طالبان در برابر پاکستان، که تنها قدرت هسته‌ای جهان اسلام به شمار می‌رود و از توانایی‌های گسترده هوایی برخوردار است، موضعی تهاجمی گرفته‌اند و مدعی انجام حملات پهپادی در داخل خاک این کشور هستند. 

این ادعاها در شرایطی مطرح می‌شود که تنش میان کابل و اسلام‌آباد همچنان ادامه دارد و دو طرف یکدیگر را به حمایت از گروه‌های مسلح و بی‌ثبات‌ کردن منطقه متهم می‌کنند. 

کاریتاس: افغانستان همچنان یکی از کانون‌های اصلی بحران پناهندگی است

سازمان کاریتاس اعلام کرد افغانستان در میان هفت کشور مبدأ پناهندگان جهان قرار دارد و با بحران آوارگی مواجه است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سازمان بین‌المللی کاریتاس در آستانه روز جهانی پناهجویان اعلام کرد که افغانستان همچنان یکی از کانون‌های اصلی بحران پناهندگی در جهان به شمار می‌رود و در کنار کشورهایی چون سوریه، اوکراین، سودان، سودان جنوبی، فلسطین و ونزوئلا از مهم‌ترین کشورهای مبدأ پناهندگان است.

این سازمان امدادی در گزارشی اظهار داشت که هفت کشور یادشده در مجموع حدود 70 درصد پناهندگان جهان را تشکیل می‌دهند.

بر اساس گزارش کاریتاس، جنگ، خشونت، بحران‌های طولانی‌مدت و پیامدهای تغییرات اقلیمی، میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان ناچار به ترک خانه‌هایشان کرده است.

این سازمان هشدار داد که افزایش شمار آوارگان و پناهجویان، فشار فزاینده‌ای بر نظام جهانی حمایت از پناهندگان وارد کرده و نیاز به همکاری بیشتر جامعه جهانی را برجسته ساخته است.

گزارش از کشورها خواسته است به تعهدات خود در چارچوب کنوانسیون 1951 پناهندگان پایبند بمانند، از سیاست‌های بازدارنده پرهیز کنند و اصل عدم بازگرداندن اجباری پناهجویان را رعایت کنند.

این سازمان همچنین بر تداوم حمایت‌های بشردوستانه و کمک به کشورهای میزبان پناهجویان تأکید کرده است.

بر اساس گزارش سالانه جابه‌جایی داخلی 2026، حدود هفت میلیون نفر در افغانستان طی سال 2025 در نتیجه درگیری‌های طولانی‌مدت و حوادث طبیعی در داخل این کشور آواره شده‌اند. همزمان، بسیاری از پناهجویان افغان در کشورهای میزبان با چالش‌هایی چون ناامنی، محدودیت‌های قانونی و آینده‌ای نامشخص روبه‌رو هستند.

چراغ سبز پنهان ژنو به کابل؛ حضور مخفیانه مقامات طالبان در نشست بین‌المللی آب‌های فرامرزی

منابع مطلع در سوئیس از حضور پنهانی دو تن از مقامات وزارت خارجه طالبان در ژنو برای شرکت در نشست تخصصی سازمان ملل پیرامون مدیریت آب‌های مشترک خبر دادند؛ حضوری که با سکوت معنادار دبیرخانه این کارگاه، ابهامات درباره دیپلماسی هیدرولیکی کابل را افزایش داده است.

به گزارش ایراف، بر اساس گزارش منابع مطلع از ژنو، روز گذشته دو مقام وزارت امور خارجه طالبان در هتل «ماینینگر» این شهر رویت شده‌اند. این افراد ظاهراً برای حضور در کارگاه تخصصی آب سازمان ملل متحد تحت عنوان «توسعه، بازنگری و احیای توافق‌ها و ترتیبات همکاری در زمینه آب‌های فرامرزی» که قرار است در روزهای ۲ و ۳ تیرماه سال جاری برگزار شود، به سوئیس سفر کرده‌اند. با وجود انتشار جزئیات برنامه این نشست، برگزارکنندگان به دلیل حساسیت‌های سیاسی، هنوز فهرست رسمی مهمانان را اعلام نکرده‌اند و دبیرخانه کارگاه نیز از پاسخ صریح به رسانه‌ها درباره حضور نمایندگان کابل خودداری کرده است.

دیپلماسی پنهان آب؛ تلاش کابل برای خروج از انزوای بین‌المللی

این کارگاه تخصصی بخشی از برنامه‌های سازمان ملل برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در مدیریت منابع آبی مشترک است که بر بررسی و به‌روزرسانی توافق‌های موجود میان کشورهایی با رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و آبخوان‌های مشترک تمرکز دارد. پیشگیری از تنش‌های منطقه‌ای بر سر آب، توسعه مدل‌های جدید همکاری و تبادل تجربه در حوزه دیپلماسی آب، از محورهای اصلی این نشست است.

از نگاه کارشناسان، حضور مقامات طالبان در این رویداد بین‌المللی، فراتر از یک موضوع فنی، تلاشی استراتژیک از سوی کابل برای نفوذ به لایه‌های فنی سازمان ملل و کسب مشروعیت غیررسمی ارزیابی می‌شود. طالبان تلاش می‌کند با تکیه بر بحران‌های زیست‌محیطی فراگیر افغانستان، خود را به عنوان یک بازیگر ناگزیر در تصمیم‌گیری‌های منطقه‌ای به اثبات برساند.

پارادوکس ژنو و کابل؛ مذاکره در سوئیس، انسداد هیدرولیکی در مرزها

سفر پنهانی مقامات طالبان به ژنو برای بحث درباره «ترتیبات همکاری در آب‌های فرامرزی» در حالی صورت می‌گیرد که دکترین هیدرولیکی این گروه در قبال همسایگان، کاملاً مغایر با اصول اعلامی سازمان ملل است. کابل در شرایطی کارشناسان خود را راهی اروپا می‌کند که در محیط پیرامونی خود با نقض تعهدات بین‌المللی، حبس حقابه قانونی ایران از رودخانه هیرمند و ایجاد سازه‌های انحرافی، عملاً به عامل اصلی بحران‌های زیست‌محیطی در شرق ایران و حوضه آبریز مشترک تبدیل شده است.

شرکت در نشست‌های صلح‌آمیز آب در اروپا، نقاب دیپلماتیکی است که کابل برای انحراف افکار عمومی از سوءمدیریت شدید منابع آبی داخل افغانستان و رویکرد تقابلی خود با کشورهای همسایه از آن استفاده می‌کند. مأموریت این دو دیپلمات در ژنو، آزمونی برای نهادهای ناظر بین‌المللی است تا مشخص شود آیا سازمان ملل مهارجویی ساختارشکنانه کابل در حوضه‌های آبی مشترک را به چالش خواهد کشید یا بستر را برای مشروعیت‌بخشی تکنوکراتیک به این گروه فراهم می‌سازد.

پاکستان: 2.4 میلیون پناهجو را به افغانستان بازگرداندیم

دولت پاکستان اعلام کرد این کشور از سپتامبر 2023 بیش از 2.4 میلیون پناهجوی افغان را به کشورشان بازگردانده است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «شهباز شریف»، نخست‌وزیر پاکستان در پیامی به مناسبت روز جهانی پناهندگان اعلام کرد از از سپتامبر 2023 تاکنون بیش از 2.4 میلیون تبعه افغانستان در چارچوب روند بازگشت مرحله‌ای، منظم و همراه با حفظ کرامت انسانی به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

وی در این پیام تأکید کرد پاکستان پس از رویدادهای سال 1979، میلیون‌ها افغان را که از جنگ و ناامنی فرار کرده بودند، با وجود محدودیت منابع خود میزبانی کرده است و برای دهه‌ها یکی از بزرگترین کشورهای میزبان پناهندگان در جهان بوده است.

نخست‌وزیر پاکستان افزود این کشور با ایجاد اردوگاه‌ها و شهرک‌های پناهندگان، امکان زندگی، آموزش و دسترسی به خدمات اساسی را برای چندین نسل از افغان‌ها فراهم کرده است.

وی همچنین گفت بازگشت و ادغام پایدار پناهجویان نیازمند افغانستانی باثبات، صلح‌آمیز و دارای ظرفیت اقتصادی است و این موضوع را مسئولیتی مشترک برای جامعه جهانی دانست.

شهباز شریف در پایان تأکید کرد رفتار پاکستان با پناهندگان نمونه‌ای از همبستگی انسانی است و باید تلاش‌های کشورهای میزبان در سطح جهانی به رسمیت شناخته شود.

این اظهارات درحالی است که گزارش‌های کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان تأکید می‌کند بخش قابل توجهی از بازگشت‌ها در سال‌های اخیر تحت فشار، اخراج‌های اجباری و تصمیم‌های یک‌جانبه انجام شده است.

سازمان بین‌المللی مهاجرت نیز پیش‌تر هشدار داد که بسیاری از بازگشت‌کنندگان بدون دسترسی کافی به مسکن، کار و خدمات اولیه وارد افغانستان شده‌اند و با شرایط شکننده اقتصادی روبه‌رو هستند.

در همین حال، طالبان نیز روند اخراج گسترده پناهجویان افغان توسط پاکستان را «غیرانسانی» توصیف کرده و مدعی است اخراج گسترده پناهجویان اهرم فشاری بر کابل برای پذیرش خواسته‌های دولت اسلام‌آباد است.

سوءمدیریت هیدرولیکی کابل و هشدارهای بین‌المللی؛ پایتخت افغانستان در آستانه فروپاشی کامل منابع آب

پژوهش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که کابل به دلیل برداشت‌های بی‌رویه و دکترین ناکارآمد مدیریت منابع در آستانه تبدیل شدن به نخستین پایتخت جهان است که آب آشامیدنی خود را به طور کامل از دست می‌دهد؛ بحرانی ساختاری که در کنار خشکسالی، زنگ خطر موج جدید آوارگی اقلیمی به سمت مرزهای همسایگان را به صدا درآورده است

به گزارش ایراف، گزارش تازه‌ای که دانشگاه هامبورگ به سفارش سازمان محیط‌زیستی گرین‌پیس تهیه کرده، هشدار می‌دهد که کابل با یکی از جدی‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی تاریخ خود روبه‌رو است؛ بحرانی که می‌تواند به پایان منابع آب آشامیدنی این شهر منجر شود و کابل را به نخستین کلان‌شهری تبدیل کند که عملاً آب قابل مصرف خود را از دست می‌دهد.

در این پژوهش که به بررسی پیامدهای بحران اقلیمی و کاهش همکاری‌های توسعه‌ای پرداخته، افغانستان و جمهوری دموکراتیک کنگو به‌عنوان دو مطالعه موردی انتخاب شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد ذوب شتابان یخچال‌های طبیعی هیمالیا، ستون فقرات منابع آبی افغانستان را با تهدیدی جدی مواجه کرده و سیستم‌های آبیاری زراعتی و آب آشامیدنی را در معرض فروپاشی قرار داده است.

ابعاد پنهان بحران؛ انباشت چالش‌ها در سایه دکترین انقباضی طالبان

بر اساس این گزارش که روز جمعه ۲۹ خرداد منتشر شده است، خشکسالی‌های پی‌درپی و سیلاب‌های ویرانگر طی سال‌های اخیر زندگی میلیون‌ها نفر را مختل کرده و موج تازه‌ای از آوارگی داخلی را رقم زده است. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که کابل اکنون با کمبود فزاینده آب روبه‌رو است و در صورت ادامه برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، افزایش جمعیت و مدیریت ناکافی منابع، خطر خشک‌شدن کامل سفره‌های آب زیرزمینی بیش از هر زمان دیگری جدی شده است.

نویسندگان گزارش یادآور شده‌اند که شهروندان افغانستان علاوه بر پیامدهای اقلیمی، با میراث چند دهه جنگ، بی‌ثباتی سیاسی، اقتصاد شکننده و محدودیت‌های ناشی از حاکمیت طالبان نیز مواجه‌اند؛ مجموعه عواملی که توان این کشور را برای مقابله با بحران‌های محیط‌زیستی به‌شدت کاهش داده است. هم‌زمان داده‌ها نشان می‌دهد شمار افرادی که در نتیجه بلایای طبیعی و رویدادهای شدید آب‌وهوایی آواره شده‌اند، در سال گذشته در سطح جهان به ۱۳.۶ میلیون نفر رسیده که رقمی تکان‌دهنده است.

پیشینه تاریخی؛ پارادوکس سدسازی و حبس حقابه ایران از هیرمند

بحران آب در افغانستان در حالی به مرحله فروپاشی رسیده است که دستگاه حاکمه در کابل طی سال‌های گذشته، به جای تمرکز بر زیرساخت‌های مهار آب و بازسازی شبکه‌های توزیع درون‌شهری، دکترین خود را بر انسداد شریان‌های آبی منتهی به کشورهای همسایه استوار کرده است. انحراف مسیر آب‌های سطحی و عدم پایبندی به معاهده ۱۳۵۱ هیرمند درباره حقابه قانونی ایران، نه تنها گرهی از مشکل آب شرب پایتخت افغانستان باز نکرده، بلکه خشکی مفرط را به تالاب‌های بین‌المللی هامون و مناطق مرزی ایران تحمیل کرده است.

کارشناسان ژئوپلیتیک بارها هشدار داده‌اند که اصرار وزارت خدمات عمومی طالبان بر پروژه‌های نمایشی هیدرولیکی، بدون در نظر گرفتن ظرفیت سفره‌های زیرزمینی کابل، عملاً به یک خودزنی زیست‌محیطی منجر شده است. عدم پایبندی کابل به معاهدات مرزی آب، هم‌زمان با بروز این بحران بی‌سابقه در پایتخت خودشان، اثبات‌کننده خطای راهبردی در سیاست‌گذاری‌های زیست‌محیطی این گروه است.

خطر سرریز ناامنی زیستی و موج تازه مهاجرت به ایران

در بخش دیگری از گزارش گرین‌پیس آمده است که کاهش ۲۵ درصدی بودجه جهانی توسعه و کمک‌های بشردوستانه و رسیدن آن به ۱۷۵ میلیارد دلار، توان ارگان‌های خدماتی نظیر وزارت بهداشت طالبان را برای مقابله با بیماری‌های ناشی از کمبود آب سالم به شدت تقلیل داده است. ترکیب تغییرات اقلیمی، رشد سریع جمعیت، مدیریت ناکارآمد منابع و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، خطر بروز یک بحران تمام‌عیار آبی را در کابل تثبیت کرده است.

برای جمهوری اسلامی ایران، این فروپاشی منابع حیاتی در افغانستان صرفاً یک گزارش علمی نیست؛ بلکه به معنای پتانسیل بالای سرریز ناامنی زیستی و شکل‌گیری موج جدیدی از آوارگان اقلیمی به سمت مرزهای غرب است. تا زمانی که ساختار سیاسی در کابل مسئولیت‌پذیری حاکميتي خود را در مدیریت آب‌های مشترک و احیای زیرساخت‌های داخلی خود ارتقا ندهد، ترکش‌های این بحران زیست‌محیطی، پایداری رفاهی و امنیتی کل منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

از چوپانی در غزنی تا طبابت در کپنهاگ؛ روایت پناهجویی که در اروپا پزشک شد

هم‌زمان با روز جهانی پناهندگان، داستان موفقیت یک پناهجوی افغانستانی که مسیر پر فراز و نشیب زندگی خود را از دره‌ای دورافتاده در غزنی تا یکی از بزرگ‌ترین بیمارستان‌های کپنهاگ طی کرده، توجه محافل رسانه‌ای را به تاب‌آوری و ظرفیت‌های پناهجویان جلب کرده است.

به گزارش ایراف، مسیر زندگی «فیروز» با فقر، جنگ، درگذشت پدر و سال‌های دشوار دست‌فروشی و چوپانی در دوران کودکی آغاز شد؛ مسیری که در نهایت او را به یکی از بیمارستان‌های بزرگ دانمارک رساند تا فعالیت حرفه‌ای خود را در بخش تخصصی قلب آغاز کند.

فیروز در سال‌های نوجوانی به جمهوری اسلامی ایران مهاجرت کرد و در شرایط دشوار کارگری، نخستین پایه‌های یادگیری، آموزش زبان و کسب مهارت‌های جدید را بنا نهاد؛ ایستگاهی که بستر اولیه را برای اعتمادبه‌نفس و تلاش‌های بعدی او فراهم ساخت. وی سپس در ۱۷ سالگی راهی اروپا شد؛ سفری که با سال‌ها انتظار فرسایش‌بخش در نظام پناهندگی دانمارک و رد و قبول‌های مکرر همراه بود، اما چرخ آموزش و یادگیری او را متوقف نکرد.

او در دانمارک پس از تسلط بر زبان محیطی، وارد نظام آموزشی شد و در رشته پزشکی دانشگاه کپنهاگ پذیرفته شد. فیروز در سال‌های تحصیل مجبور بود هم‌زمان با درک علوم پیچیده پزشکی، بر زبان‌های دانمارکی و انگلیسی نیز تسلط پیدا کند. بر اساس روایت وی، دوره‌های بلاتکلیفی و انتظار برای دریافت اقامت قانونی بیش از چهار سال به طول انجامید و او این مدت را در چندین کمپ پناهجویی با فشارهای روانی شدید سپری کرد.

با این حال، او توانست تحصیلات خود را با موفقیت به پایان برساند و در آخرین آزمون دوره پزشکی دانشگاه کپنهاگ، بالاترین نمره را در سیستم آموزشی دانمارک کسب کند؛ موفقیتی چشمگیر که مسیر ورود او به بازار کار تخصصی اروپا را هموار کرد. این پزشک جوان اکنون در آستانه آغاز به کار در بخش قلب یکی از مجلل‌ترین بیمارستان‌های کپنهاگ قرار دارد؛ نقطه‌ای که فاصله آن با کوه‌های غزنی و اردوگاه‌های پناهندگی، روایتی شگفت‌انگیز از اراده را به تصویر می‌کشد.

تقارن انتشار این گزارش با ۲۰ ژوئن (روز جهانی پناهندگان)، بار دیگر توجه جامعه جهانی را به وضعیت میلیون‌ها آواره افغانستانی جلب می‌کند که در صورت فراهم شدن فرصت‌های برابر، می‌توانند به مدارج بالایی در عرصه‌های علمی، ساختارهای سیاسی و میادین ورزشی دست یابند. بر اساس آمارهای کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR)، افغانستان به دلیل دهه‌ها بحران حاکمیتی، همچنان در صدر کشورهای صادرکننده پناهجو قرار دارد.

ازبکستان برآورد تازه از هزینه خط‌آهن ترانس-افغان را اعلام کرد

معاون وزیر حمل‌ونقل ازبکستان اعلام کرد برآورد تازه هزینه خط‌آهن ترانس-افغان از 7 میلیارد دلار فراتر خواهد رفت.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «جاسوربک چوریف»، معاون وزیر حمل‌ونقل ازبکستان اعلام کرد که بر اساس ارزیابی‌های جدید، هزینه ساخت خط‌آهن ترانس-افغان افزایش یافته و ممکن است از مرز 7 میلیارد دلار عبور کند.

این اظهارات در حالی است که برآورد اولیه این پروژه حدود 4.6 میلیارد دلار بوده است.

به گزارش اینترفاکس، چوریف این اظهارات را در حاشیه مجمع سرمایه‌گذاری تاشکند مطرح کرد و گفت که مطالعات فنی و اقتصادی این پروژه تا پایان سال 2026 میلادی نهایی خواهد شد.

بر اساس اطلاعات وزارت حمل‌ونقل ازبکستان، مدت زمان ساخت این خط‌آهن دست‌کم پنج سال برآورد شده است.

معاون وزیر حمل‌ونقل ازبکستان با اشاره به مذاکرات جاری با شرکایی از امارات و قطر گفت که هدف این پروژه ایجاد کوتاه‌ترین مسیر ترانزیتی به بندر کراچی در پاکستان است؛ مسیری که می‌تواند زمینه اتصال هند به آسیای مرکزی و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع را نیز فراهم کند.

به گفته چوریف، بانک توسعه اوراسیا برای تأمین مالی این پروژه اعلام آمادگی کرده است و پیش‌بینی می‌شود این کریدور ظرفیت جابه‌جایی سالانه نزدیک به 20 میلیون تن کالا را داشته باشد.

خط‌آهن ترانس-افغان پروژه‌ای ریلی برای اتصال ازبکستان از طریق افغانستان به پاکستان است که حدود سال‌های 2018 تا 2020 وارد مراحل جدی مطالعات و توافق شد. این مسیر با طول تقریبی 600 تا 750 کیلومتر و با استاندارد ریل 1,520 میلی‌متری طراحی شده و ظرفیت حمل حدود 15 تا 20 میلیون تُن کالا در سال را دارد.

نفوذ آمریکا در بازار ازبکستان؛ تشکیل سکوی سرمایه‌گذاری مشترک

تاشکند و واشنگتن با ایجاد سکوی سرمایه‌گذاری مشترک، همکاری‌های راهبردی خود را در بخش‌های حیاتی توسعه دادند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، تلاش‌های واشنگتن برای تحکیم نفوذ اقتصادی خود در آسیای مرکزی با راه‌اندازی یک سکوی سرمایه‌گذاری مشترک میان آمریکا و ازبکستان وارد فاز جدیدی شد.

این اقدام در حاشیه پنجمین مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری تاشکند و با حضور مقامات ارشد دولتی و مدیران غول‌های تجاری آمریکا صورت گرفت تا بستر مناسبی برای توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های انرژی، زیرساخت، مواد معدنی حیاتی و صنایع پیشرفته فراهم شود.

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، در جریان برگزاری این مجمع، میزبان هیئتی بلندپایه از شرکت‌های پیشرو و نهادهای مالی دولتی آمریکا بود؛ دیداری که وی آن را تداوم یک «سنت حسنه» خواند که نشان‌دهنده تمایل روزافزون کسب‌وکارهای آمریکایی برای حضور گسترده‌تر در بازار ازبکستان است.

در میان حاضران این نشست، نام‌های برجسته‌ای چون «جان جووانوویچ» رئیس بانک صادرات و واردات آمریکا (EXIM) و «بن بلک» مدیرعامل شرکت بین‌المللی تأمین مالی توسعه آمریکا (DFC) به چشم می‌خورد؛ دو نهادی که به عنوان کانال‌های اصلی هدایت منابع مالی و حمایت‌های سرمایه‌گذاری واشنگتن در تاشکند عمل می‌کنند.

علاوه بر این مقامات دولتی، «کارولین لم» رئیس اتاق بازرگانی آمریکا و ازبکستان، به همراه مدیران ارشد شرکت‌های چندملیتی نظیر ایر پروداکتس، کوو کپیتال، تمپلتون، بوئینگ، بلک‌راک، ویزا، جی‌پ‌ی‌مورگان و متا در این هیئت حضور داشتند؛ فهرستی از صنایع هوافضا، امور مالی، فناوری و بخش‌های صنعتی که ابعاد گسترده منافع تجاری کاخ سفید در این کشور را آشکار می‌سازد.

رقابت ژئوپلیتیک در آسیای مرکزی؛ مواد معدنی استراتژیک در رادار آمریکا

رئیس‌جمهور ازبکستان در دیدار با این هیئت تأکید کرد که برنامه اقتصادی یکی از ارکان اصلی شراکت راهبردی میان تاشکند و واشنگتن است.

وی اولویت‌های کشورش را برای تعمیق همکاری‌های تجاری تبیین کرد که در این میان، تأکید ویژه‌ای بر پروژه‌های اکتشاف و فرآوری مواد معدنی حیاتی و همچنین فرصت‌های موجود در بخش‌های انرژی، متالورژی، هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال صورت گرفت.

در مقابل، مدیران آمریکایی نیز از بهبود فضای سرمایه‌گذاری در ازبکستان قدردانی کرده و پیشنهادات خود را در قالب یک میزگرد ارائه دادند که در نهایت به تبادل اسناد همکاری دوجانبه منجر شد.

این همگرایی فزاینده، بر بستر روابطی شکل می‌گیرد که واشنگتن و تاشکند طی سال‌های اخیر به طور پیوسته در حال رسمی‌سازی آن بوده‌اند. ازبکستان خود را به عنوان شریکی بازتر و باثبات‌تر برای سرمایه‌های خارجی معرفی کرده است.

ذخایر عظیم مواد معدنی حیاتی ازبکستان که برای صنایع فناوری، دفاعی و انرژی آمریکا حیاتی تلقی می‌شوند، به یک اولویت استراتژیک برای واشنگتن تبدیل شده‌اند؛ در حالی که تاشکند نیز تلاش می‌کند از تخصص و منابع مالی آمریکا برای مدرن‌سازی بخش‌های خود بهره ببرد.

این تلاقی منافع، ازبکستان را نه صرفاً به عنوان یک شریک دوجانبه، بلکه به عنوان نقطه‌ای کلیدی در استراتژی کلان آمریکا در قبال منطقه آسیای مرکزی تعریف می‌کند.

بزرگ‌ترین هیئت تجاری تاریخ روابط؛ عبور سرمایه‌گذاری‌ها از مرز 2 میلیارد دلار

در مجمع تجاری آمریکا و ازبکستان که به عنوان پیش‌درآمدی بر مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری تاشکند برگزار شد، پانلیست‌هایی چون بن بلک، جان جووانوویچ و لذیذ قدرت‌اف، وزیر سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت ازبکستان، پیشنهاد تاشکند برای ایجاد یک منطقه اقتصادی ویژه مختص شرکت‌های آمریکایی را بررسی کردند.

چهار بخش کلیدی شامل مواد معدنی، تولید کودهای شیمیایی، داروسازی و نساجی به عنوان اولویت‌های اصلی همکاری معرفی شدند.

این مجمع میزبان بزرگ‌ترین هیئت تجاری آمریکا در تاریخ روابط دوجانبه با حضور 193 نماینده شرکت‌های مختلف بود. کارولین لم اعلام کرد که ارزش سرمایه‌گذاری‌های جدید آمریکا در ازبکستان در سال گذشته از یک میلیارد دلار فراتر رفته و در سال جاری نیز از مرز 2 میلیارد دلار عبور کرده است.

چراغ سبز ترامپ به تاشکند؛ از توسعه فرودگاه تا راه‌اندازی بانک دیجیتال

در حاشیه این مجمع، میرضیایف در دیداری اختصاصی با جووانوویچ و بلک گفتگو کرد. مقامات آمریکایی این نشست را با ابلاغ سلام‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا آغاز کردند. محور اصلی گفتگوها بر گسترش نقش نهادهای مالی آمریکا در تأمین مالی پروژه‌های راهبردی زیرساختی، مواد معدنی، انرژی و هوش مصنوعی استوار بود. دو طرف توافق کردند که اجرای پروژه‌های مشترک برای مدرن‌سازی بخش انرژی ازبکستان را از طریق بانک اکسیم (EXIM) سرعت ببخشند.

از سوی دیگر، شرکت DFC رسماً «سکوی سرمایه‌گذاری مشترک آمریکا و ازبکستان» را با هدف شناسایی پروژه‌های استراتژیک در بخش‌های پیشرفته راه‌اندازی کرد. دو طرف همچنین توافق کردند که طرح‌های بزرگ زیرساختی از جمله احداث فرودگاه بین‌المللی جدید تاشکند، یک مجتمع پزشکی مدرن در منطقه فرغانه، یک بانک دیجیتال، مراکز داده و بنادر خشک را وارد فاز اجرایی کنند و نقشه راه مشترکی را برای نهایی کردن این قراردادها تصویب کنند.

سرمایه‌گذاری سنگین «ایر پروداکتس» و دیپلماسی فشرده تاشکند در واشنگتن

ابعاد عملی این همکاری‌ها در دیدار میرضیایف با «ادواردو منزس» مدیرعامل شرکت غول‌پیکر «ایر پروداکتس» (Air Products) به نمایش درآمد. این شرکت آمریکایی که با ارزش بازار بیش از 60 میلیارد دلار و دارا بودن حدود 750 واحد تولیدی در 50 کشور جهان یکی از رهبران جهانی گازهای صنعتی است، به یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران آمریکایی در ازبکستان تبدیل شده و حجم سرمایه‌گذاری آن از مرز یک میلیارد دلار فراتر رفته است.

فعالیت‌های این شرکت شامل فرآوری گاز در کارخانه GTL ازبکستان، تولید هیدروژن در پالایشگاه نفت فرغانه و تولید دی‌اکسید کربن مایع در مجتمع ناویاذوت است.

به عنوان پشتوانه نهادی این تحرکات، سفارت آمریکا در تاشکند اعضای اولیه آمریکایی «شورای تجاری و سرمایه‌گذاری آمریکا و ازبکستان» را معرفی کرد. این شورا که در آوریل 2026 در واشنگتن راه‌اندازی شد، به ریاست مشترک «سرجیو گور» فرستاده ویژه آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی و «سعیده میرضیایوا» رئیس نهاد ریاست‌جمهوری ازبکستان اداره می‌شود.

پیش از این مجمع، سعیده میرضیایوا در سفر خود به واشنگتن دیدارهای فشرده‌ای با مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، کریستوفر لاندائو معاون وی و سرجیو گور برقرار کرده بود تا بستر سیاسی لازم را برای توافقات بزرگ تاشکند فراهم سازد.