شفیع عیار خدا از دید شعر _خدا از دید ساینس برنامه های ویودیویی

برنامه های تازه جمهوری پنجم : رزاق مامون

ژزفای سیاست :عبدالناصر نورزاد‌ برنامه های تازه

عثمان نجیب : برنامه‌ی های گفتاری گذرگاه پیام  به جوانان خراسانی ‌

حسام برومند: دیپلوماسی روز برنامه های ویودیویی

احمدشاه راستا برنامه های فیس بوکی و یوتیوب پندارها و گفتارها

بحث های ویدویویی نبی هیکل بحث های ویدویویی بیشتر

تلويزيون های افغانی انجمن حقوقدانان افغان در اروپا

سنجرغفاری داکتر نجیب الله چرا قربانی شد؟  غرور ملی ،  انگیزه حذف فزیکی داکتر نجیب الله زهرا خادمی راد پنج سال دیپلماسی طالبان؛ شناسایی بدون امتیازدهی مهرالدین مشید از قهرمان‌سازی تا نقد تاریخی؛ بازخوانی کارنامه رهبران در شش دهه اخیر پوهندوی دوکتور سیدحسام مل هند په بریکس کې د فلسطین ملاتړ کوي اواما اسراییلو ته وسلې ورکوي اکادمیسین شرعی جوزجانی فرمان شماره هفتم، منشور رهایی زنان از قیود منسوخ فیودالی _قسمت دوم نجمه جامی فرصت‌های جذب سرمایه‌گذاران افغانستان به ایران در پساجنگ رمضان پوهندوی دوکتور سیدحسام مل شب بخیربغداد:نیروهای آمریکایی پس از ۲۳ سال عراق را ترک میکنند دکتر حمیدالله مفید کدبانوان تاریخ آفرین محمدکاظم کاظمی هفت بندِ نَی ایراف لحظه تلاقی تصوف و عرفان؛ دیدار شمس و مولانا چگونه اتفاق افتاد؟ پوهندوی دوکتور سیدحسام مل آیا تهدید هوش مصنوعی میتواند بشریت را به موقع بیدار کند؟

دکتر حیدر عدل خروج  نافرجام دکتر نجیب الله در دقيقه نود محمد عارف رحمانی از عمق استراتژیک تا کابوس امنیتی؛ چرا اسلام‌آباد در برابر طالبان به بن‌بست رسید؟ عبدالواحد خرم نام «افغانستان» در کجای تاریخ است؟ دکتر ویدا یاقوتی پاکستان و آزمون ریاست شانگهای؛ فرصتی برای بازتعریف نقش منطقه‌ای بصیرهمت هوش مصنوعی اولین فناوری درتاریخ است پوهندوی دوکتور سیدحسام مل قرارداد پهپادی پاکستان با شرکتی تحت حمایت ترامپ مهرالدین مشید افغانستان در آستانه بحران چند لایه؛ ابتکار خروج از جنگ الهام چرمگی ایران و ایدۀ «اتحاد فارسی‌زبانان»؛ طرحی برای بازگشت به آسیای مرکزی جمشید کوهستانی  نقش شورای شمالی در تحولات سیاسی سیدابوطالب مظفری باز گرد شمس می‌گردم عجب محمدکاظم کاظمی توصیه قهار عاصی ویراستاری نکن، شعر بگو

محمدعثمان نجیب مانیفست مکتب دینی فلسفی » من بیش از این نهمیدانم «

پوهاند سید سعدالدین هاشمی نخستین کتاب درباره جنبش مشروطه خواهی در افغانستان

دوشنبه ۱۳ میزان ۱۴۰۵ خورشیدی برابر با ۵ اکتوبر ۲۰۲۶ میلادی

ابراز نگرانی روسیه از حملات هوایی اخیر پاکستان به افغانستان

روسیه با ابراز نگرانی از حملات پاکستان به افغانستان، اعلام کرد این درگیری‌ها غیرنظامیان را هدف قرار داده است

. به گزارش خبرگزاری تسنیم، سفارت روسیه در کابل با ابراز نگرانی شدید از ادامه درگیری‌های نظامی میان پاکستان و افغانستان، اعلام کرد که این رویارویی بر غیرنظامیان، از جمله کودکان، تأثیر گذاشته است.

این سفارت در بیانیه‌ای نوشت: ما عمیقاً نگران تداوم رویارویی نظامی میان پاکستان و افغانستان هستیم که غیرنظامیان، از جمله کودکان، را تحت تأثیر قرار می‌دهد. یکی دیگر از این موارد، حملات هوایی اخیر به ولایت‌های هلمند و کنر افغانستان در شب اول اکتبر بود که به کشته و زخمی شدن شماری از افراد، از جمله کودکان، منجر شد.

این موضع روسیه پس از آن اعلام شد که هیئت نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) تأیید کرد در حملات هوایی اول اکتبر در کنر و هلمند دست‌کم 10 غیرنظامی کشته شده‌اند که بیشتر آنها کودک بوده‌اند و 9 نفر دیگر نیز زخمی شده‌اند.

بر اساس گزارش‌های یوناما، در سال 2026 تاکنون بیش از یک‌هزار و 100 غیرنظامی افغان در پی حملات فرامرزی پاکستان کشته و زخمی شدند.

در پی بیانیه سفارت روسیه، شماری از حساب‌های کاربری وابسته یا نزدیک به ارتش پاکستان در ایکس، با بازنشر یا پاسخ به بیانیه سفارت، روسیه را به «ریاکاری» متهم کردند و با اشاره به اقدامات نظامی این کشور در اوکراین و سوریه، از ابراز نگرانی مسکو درباره تلفات غیرنظامیان در افغانستان انتقاد کردند.

اظهارات سفارت روسیه در حالی مطرح شده است که هشتمین نشست «فرمت مسکو» درباره افغانستان قرار است دوشنبه 13 مهر در مسکو برگزار شود و تنش‌های اخیر میان افغانستان و پاکستان نیز از موضوعات مورد توجه این نشست خواهد بود.

وزارت خارجه روسیه اعلام کرده است هیئت افغانستان در این نشست به ریاست «امیرخان متقی»، وزیر خارجه حکومت کابل شرکت خواهد کرد.

متقی قرار است در حاشیه این نشست با «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه درباره مسائل جاری روابط دوجانبه و همکاری میان مسکو و کابل دیداری دوجانبه داشته باشد.

بر اساس اعلام روسیه، هشتمین نشست فرمت مسکو همچنین موضوعاتی از جمله همکاری‌های سیاسی و اقتصادی افغانستان با کشورهای منطقه، مبارزه با تروریسم، مقابله با قاچاق مواد مخدر و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای را بررسی خواهد کرد و قرار است در پایان نشست بیانیه مشترکی منتشر شود.

 

سکوت رهبر طالبان در برابر حملات پاکستان؛ دیپلمات‌های پیشین انتقاد کردند

در پی تشدید حملات ارتش پاکستان به خاک افغانستان، شماری از مقام‌های دولت پیشین با انتقاد از هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، می‌گویند مخالفت او با پاسخ‌گویی نظامی، نشانه ناتوانی ساختاری طالبان در دفاع از تمامیت ارضی کشور است. این انتقادها در حالی مطرح می‌شود که برخی اعضای طالبان نیز از سکوت رهبرشان ابراز نارضایتی کرده‌اند.

به گزارش ایراف، به نقل از منابع خبری، غوث جانباز، دیپلمات پیشین افغانستان، با انتقاد از رویکرد رهبری طالبان تأکید کرده است که سکوت هبت‌الله آخوندزاده در برابر حملات پاکستان، امتداد همان سیاست‌های محدودکننده‌ای است که طالبان در داخل کشور علیه شهروندان اعمال می‌کنند.

او گفته است: «پاکستان از بیرون مردم را هدف قرار می‌دهد و طالبان در داخل آزادی‌های مردم را محدود کرده‌اند؛ نتیجه هر دو یکی است: آسیب‌پذیری جامعه افغانستان.»

به گفته جانباز، طالبان نه توان دفاع از مرزها را دارند و نه جرئت ایستادگی در برابر اسلام‌آباد؛ بنابراین مسئولیت وضعیت کنونی افغانستان مستقیماً بر دوش رهبری این گروه است.

شکاف‌های درونی طالبان؛ نارضایتی از سکوت رهبر

این دیپلمات پیشین با اشاره به شکاف‌های جدی در ساختار طالبان می‌گوید سکوت آخوندزاده در برابر حملات پاکستان، با انتقادهایی در میان اعضای طالبان مواجه شده است.

برخی گزارش‌ها نیز نشان می‌دهد که چهره‌های نزدیک به اداره امور طالبان از این سکوت ناراضی‌اند و آن را «بی‌اعتنایی به امنیت ملی» توصیف کرده‌اند.

تحلیل والی پیشین نورستان؛ «اعتماد میان طالبان و پاکستان فرو ریخته است»

جمال‌الدین بدر، والی پیشین نورستان، نیز در گفت‌وگویی تأکید کرده است که اعتماد میان طالبان و پاکستان کاملاً از بین رفته و روابط دو طرف به مرحله «تقابل» رسیده است.

او نامتوازن بودن قوا را دلیل سکوت طالبان دانسته و گفته است: «پاکستان نباید خواسته‌هایش را با توسل به زور بر افغانستان تحمیل کند؛ این رفتار روابط دو کشور را به بن‌بست می‌کشاند.»

زمینه تنش؛ حملات مکرر پاکستان و سکوت رهبر طالبان

در هفته‌های اخیر، حملات پاکستان به خاک افغانستان شدت گرفته و بر اساس گزارش‌ها، چندین غیرنظامی در این حملات جان باخته‌اند.

طالبان در بیانیه‌های رسمی، این حملات را «تجاوز» خوانده‌اند، اما هبت‌الله آخوندزاده تاکنون هیچ موضع‌گیری علنی درباره این حملات نداشته است؛ سکوتی که تحلیلگران آن را «سیاست پرهیز از تقابل» یا «ناتوانی در تصمیم‌گیری» توصیف می‌کنند.

مخالفت رهبر طالبان با پاسخ‌گویی نظامی

یک مقام ارشد طالبان پیش‌تر گفته بود که برخی رهبران این گروه در کابل خواستار پاسخ تلافی‌جویانه به حملات پاکستان بودند، اما آخوندزاده با این اقدام مخالفت کرده است.

این موضع‌گیری، به باور منتقدان، نشان‌دهنده وابستگی ساختاری طالبان به پاکستان و ناتوانی این گروه در مدیریت بحران‌های امنیتی است.

 

گفتگوی متقی با معاون دبیرکل سازمان ملل درباره حملات هوایی پاکستان

وزیر خارجه افغانستان با معاون دبیرکل سازمان ملل درباره حملات هوایی پاکستان و آسیب به غیرنظامیان گفتگو کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «امیرخان متقی»، وزیر خارجه هیئت حاکمه افغانستان با «رزماری دی‌کارلو»، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور سیاسی و صلح در کابل دیدار کرد.

بر اساس اعلام وزارت خارجه افغانستان، حملات هوایی اخیر پاکستان و آسیب دیدن غیرنظامیان از محورهای این دیدار بود و دو طرف بر اهمیت حفاظت از غیرنظامیان و جلوگیری از تکرار چنین آسیب‌هایی تأکید کردند.

این دیدار در حالی انجام شد که در حملات هوایی اول اکتبر به ولایت‌های کنر و هلمند، دست‌کم 10 غیرنظامی، که بیشتر آنها کودک بودند، کشته و 9 نفر دیگر زخمی شدند. یوناما ضمن تأیید این آمار، خواستار کاهش تنش، گفتگو، رعایت قوانین بین‌المللی و جلوگیری از آسیب بیشتر به غیرنظامیان شده است.

پاکستان مدعی است در این حملات مواضع گروه‌های مسلح را هدف قرار داده و در نتیجه آن 22 غیرنظامی کشته شدند.

وزارت خارجه حکومت کابل همچنین اعلام کرد در دیدار متقی و دی‌کارلو درباره کمک‌های بشردوستانه، نیازهای مهاجران افغان بازگشته، تغییرات اقلیمی و آب و فرصت‌های جدید در چارچوب روند دوحه نیز گفتگو شده است.

اطلاعیه افزود دو طرف بر اهمیت همکاری‌هایی تأکید کردند که به نتایج عملی منجر شود و تأثیر مثبتی بر زندگی مردم داشته باشد.

 

مشاور پیشین ملا عمر خطاب به طالبان: حمایت از تی‌تی‌پی را متوقف کنید

مفتی عبدالرحیم، روحانی سرشناس پاکستانی و مشاور پیشین ملاعمر، در اظهاراتی جنجالی طالبان افغانستان را به حمایت از تحریک طالبان پاکستان متهم کرد و گفت هرگونه رویارویی با ارتش پاکستان «معادل دشمنی با اسلام» است. او همچنین نسبت به افزایش نارضایتی مردمی در شمال افغانستان و احتمال حرکت کشور به‌سوی جنگ داخلی هشدار داد به گزارش ایراف، در ادامه تنش‌های فزاینده میان اسلام‌آباد و کابل، مفتی عبدالرحیم، رهبر مدرسه جامعه‌الرشید و از چهره‌های نزدیک به رهبری پیشین طالبان، در یک پادکست تازه سخنانی تند علیه طالبان افغانستان مطرح کرده است.

او تأکید کرده که ارتش پاکستان نه‌تنها «مدافع حرمین شریفین» است، بلکه تنها کشور دارای توان هسته‌ای در جهان اسلام به‌شمار می‌رود؛ از این‌رو، هرگونه جنگ یا تقابل با آن «دشمنی با اسلام» تلقی می‌شود.

اتهام حمایت طالبان از تی‌تی‌پی

این روحانی پاکستانی مدعی شده است که در صفوف طالبان افغان، شمار قابل‌توجهی از اعضای تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) حضور دارند و از حمایت گسترده برخوردارند.

به گفته او، برخی علمای طالبان، ارتش پاکستان را «طاغوت» و «مرتد» می‌خوانند؛ تعابیری که به باور وی، امنیت منطقه را با تهدیدهای جدی روبه‌رو می‌کند.

حملات پاکستان؛ «حق مشروع» اسلام‌آباد

مفتی عبدالرحیم در بخش دیگری از سخنانش حملات هوایی پاکستان بر خاک افغانستان را «حق مشروع» اسلام‌آباد دانسته و ادعا کرده است که هند به طالبان پول و اسرائیل فناوری نظامی می‌دهد و بسیاری از حملات داخل پاکستان «از خاک هند سرچشمه می‌گیرد».

او این وضعیت را نشانه‌ای از «بازی‌های اطلاعاتی و امنیتی» در منطقه دانست.

هشدار درباره آینده افغانستان

این روحانی پاکستانی با اشاره به افزایش نارضایتی مردمی در ولایت‌های شمالی افغانستان، هشدار داده است که کشور به‌تدریج به‌سوی جنگ‌های داخلی حرکت می‌کند و کنترل این مناطق برای طالبان «بسیار دشوار» خواهد بود.

او تأکید کرده که ادامه سیاست‌های کنونی طالبان و تقابل با پاکستان، «به‌خاطر خشنودی هند، آمریکا و اسرائیل»، پیامدهای سنگینی برای این گروه خواهد داشت.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که اسلام‌آباد بارها طالبان افغانستان را به پناه‌دادن به گروه‌های ضدپاکستانی مانند تی‌تی‌پی متهم کرده است؛ اتهامی که طالبان آن را رد کرده و ناامنی‌های پاکستان را «مسئله‌ای داخلی» می‌دانند.

با این حال، تحلیلگران معتقدند که چنین مواضعی از سوی چهره‌های نزدیک به طالبان پاکستانی، می‌تواند نشانه‌ای از افزایش شکاف میان طالبان افغانستان و جریان‌های مذهبی در پاکستان باشد.

 

حضور هیئت افغانستان در رزمایش بزرگ نظامی روسیه

هیئت وزارت دفاع هیئت حاکمه افغانستان در رزمایش بزرگ نظامی روسیه شرکت و با مقام‌های نظامی چند کشور گفتگو کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، هیئتی بلندپایه از وزارت دفاع هیئت حاکمه افغانستان به سرپرستی «نصیب‌الله مدنی»، فرمانده فرماندهی آموزش‌های مشترک و رزمی «عبدالله بن مسعود»، به دعوت رسمی روسیه در رزمایش راهبردی و مشترک «سنتر 2026» شرکت کرد.

بر اساس اعلام وزارت دفاع افغانستان، اعضای این هیئت ضمن مشاهده مراحل عملی رزمایش، از نمایشگاه تجهیزات و تسلیحات نظامی مدرن بازدید کردند. سلاح‌های سنگین، پهپادها، موشک‌های دوربرد، سامانه‌های رباتیک و دیگر تجهیزات نظامی پیشرفته از جمله موارد نمایش داده شده در این نمایشگاه بود.

این هیئت همچنین در حاشیه رزمایش با نمایندگان نظامی چین، هند، کره شمالی، ویتنام، کلمبیا، ازبکستان، تاجیکستان و شماری دیگر از کشورها درباره روابط دوجانبه، تجربه‌های نظامی، آموزش، تحصیلات حرفه‌ای و همکاری‌های مشترک گفتگو و تبادل نظر کرد.

این رزمایش از 6 تا 11 مهر در چند منطقه روسیه و آب‌های دریای خزر برگزار شد. بر اساس اعلام کرملین، بیش از 47 هزار نیروی نظامی در این رزمایش مشارکت داشتند و نیروهایی از هفت کشور خارجی نیز در آن حضور داشتند؛ همچنین نمایندگان 55 کشور به‌عنوان ناظر در این رزمایش شرکت کردند.

حضور هیئت وزارت دفاع افغانستان در رزمایش روسیه در حالی انجام شد که «محمد یعقوب مجاهد»، وزیر دفاع هیئت حاکمه افغانستان نیز در خرداد ماه در رأس هیئتی به روسیه سفر کرده بود. وی در حاشیه مجمع جهانی امنیت در مسکو با «سرگئی شویگو»، دبیر شورای امنیت روسیه، توافق همکاری نظامی-فنی امضا کرد؛ توافقی که از سوی منابع روسی و رسانه‌های منطقه‌ای به‌عنوان نشانه‌ای از تعمیق همکاری‌های مسکو و کابل توصیف شد.

متن کامل این توافق منتشر نشده است، اما ملا یعقوب پس از بازگشت به کابل تأکید کرده بود این توافق پیمان دفاعی یا امنیتی نیست و در چارچوب همکاری‌های فنی و نظامی میان دو طرف قرار دارد.

وزیر دفاع طالبان همچنین از تلاش کابل برای افزایش توانایی‌های دفاعی افغانستان، از جمله در برابر نقض حریم هوایی این کشور از سوی پاکستان، سخن گفته بود.

 

نخستین جاده ترانزیتی افغانستان به چین افتتاح شد

جاده واخان؛ تلاش طالبان برای اتصال زمینی افغانستان به چین با جاده‌ای شنی

اندپندنت فارسی : رژیم طالبان مسیر جاده واخان تا مرز چین را هموارسازی و شن‌ریزی (جغل‌اندازی) کرده است و می‌کوشد از این طریق، زمینه اتصال زمینی افغانستان به چین و دسترسی مستقیم به بازارهای این کشور را فراهم کند. با این حال، رسیدن جاده به مرز به‌ تنهایی به معنای آغاز مبادلات تجاری مستقیم نیست و استفاده تجاری از این مسیر به توافق با چین و فراهم شدن امکانات مرزی وابسته است. 

عبداللطیف منصور، وزیر «احیا و انکشاف دهات» رژیم طالبان، هنگام افتتاح جاده واخان گفت که هزینه ۳۶۵ میلیون افغانی این پروژه از بودجه انکشافی رژیم طالبان تأمین شده است. 

او گفت: «سرک (جاده) واخان یک پروژه سیاسی، اقتصادی و استراتژیک است و اهمیت زیادی دارد. امارت اسلامی افغانستان به پروژه‌های عام‌المنفعه اهمیت می‌دهد و این پروژه‌ها در استان‌های نیازمند اجرا می‌شوند. در پروژه‌های ما مشاوران خارجی و مهندسان خارجی حضور ندارند و تمام کادرهای وطن ما در این پروژه‌ها دخیل‌اند و این پروژه‌ها را با کیفیت پیش می‌برند.» 

این جاده از منطقه سرحد (مرز) بروغیل در واخان تا نقطه صفر مرزی با چین ۱۲۱ کیلومتر طول دارد و عرض آن به ده متر می‌رسد. 

ناهمواری و بافت کوهستانی مسیر واخان هزینه ساخت و آسفالت جاده را افزایش می‌دهد. افزون بر این، ارتفاع زیاد از سطح دریا و آب‌وهوای سرد و برفی نیز استفاده از این مسیر در تمام فصول سال را با دشواری روبه‌رو می‌کند. باز نگه داشتن جاده در فصل سرما مستلزم برف‌روبی و یخ‌زدایی و نگهداری مداوم است؛ اقداماتی پرهزینه که تأمین تجهیزات و امکانات آن از چالش‌های جدی این پروژه است. 

جاده واخان برای طالبان از این نظر نیز اهمیت دارد که روابط این گروه با پاکستان به‌‌شدت پرتنش شده است. نزدیک به یک سال است که گذرگاه‌های اصلی مرزی میان دو کشور برای مبادلات تجاری مسدودند و تجارت و حمل‌ونقل از این مسیر متوقف شده است.&/p>

چین از تأمین‌کنندگان کالاهای وارداتی افغانستان است، اما انتقال این کالاها از مسیر کشورهای دیگر انجام می‌شود. با بسته شدن مسیر پاکستان، اهمیت راه‌های جایگزین، به‌ویژه مسیر ایران، افزایش یافته است. استفاده از مسیرهای طولانی‌تر زمان انتقال و هزینه حمل‌ونقل کالا را افزایش می‌دهد. 

در صورتی که طالبان بتوانند زیرساخت‌های جاده واخان و راه‌های منتهی به آن را گسترش دهند و برای آغاز تردد تجاری با چین به توافق برسند، این مسیر زمان انتقال و هزینه حمل‌ونقل بخشی از کالاهای چینی به افغانستان را کاهش می‌دهد. فراهم شدن چنین مسیری همچنین بخشی از وابستگی افغانستان به پاکستان در زمینه ترانزیت را کاهش می‌دهد. با این حال، آسفالت جاده به‌ تنهایی برای دستیابی به این هدف کافی نیست و قابلیت استفاده از مسیر در فصل‌های مختلف سال نیز اهمیت دارد. 

در شرایط کنونی، ادامه اختلاف‌های امنیتی و درگیری‌های مرزی میان طالبان و پاکستان، چشم‌انداز کاهش پایدار تنش و ازسرگیری مبادلات تجاری از گذرگاه‌های دو کشور را مبهم و نامطمئن کرده است. 

از سوی دیگر، در صورت ایجاد یک مسیر تجاری کاربردی و اتصال آن به شبکه جاده‌ای افغانستان، امکان انتقال بخشی از کالاهای چینی به کشورهای ازبکستان و ترکمنستان از خاک افغانستان نیز فراهم می‌شود. این مسیر همچنین زمینه گسترش تجارت دوطرفه افغانستان و چین را فراهم می‌کند. البته استفاده از افغانستان برای نقل و انتقال کالا به آسیای مرکزی، به کیفیت راه‌های داخلی، هزینه حمل‌ونقل و رقابت این مسیر با راه‌های موجود نیز وابسته است. 

تحقق این هدف به سرمایه‌گذاری کلان در زیرساخت‌های جاده‌ای افغانستان نیاز دارد. هزینه‌ها نیز به ساخت و آسفالت جاده محدود نمی‌شود و نگهداری مسیر و فراهم کردن امکانات لازم برای تردد تجاری را نیز دربر می‌گیرد. تأمین چنین منابعی از موانع توسعه این پروژه به شمار می‌آید و بدون سرمایه‌گذاری بیشتر، تبدیل آن به یک مسیر نقل و انتقالاتی در کوتاه‌مدت دشوار خواهد بود. 

چین از جمله کشورهایی است که روابط نزدیکی با رژیم طالبان برقرار کرده است. در جریان این روابط، سرمایه‌گذاران چینی به افغانستان سفر کرده‌اند و شماری از آنان در معادن طلا در استان‌های بدخشان و تخار سرمایه‌گذاری کرده‌اند. 

با این حال، هنوز روشن نیست که پکن درمورد درخواست طالبان برای باز شدن مسیر مستقیم زمینی و آغاز تجارت از طریق واخان چه تصمیمی خواهد گرفت. روابط نزدیک سیاسی و اقتصادی به‌ تنهایی تضمین‌کننده باز شدن این مرز برای مبادلات تجاری نیست. 

چین در مرز با افغانستان نگرانی‌های امنیتی دارد. حضور جنگجویان اویغور وابسته به حزب اسلامی ترکستان در افغانستان و پاکستان از جمله نگرانی‌های پکن است. چین از طالبان خواسته است علیه جنبش اسلامی ترکستان شرقی و دیگر گروه‌هایی که آنها را تهدیدی برای امنیت خود می‌داند اقدام کند. 

این نگرانی‌ها، در کنار دشواری‌های جغرافیایی و هزینه توسعه و نگهداری جاده، آینده تجارت از مسیر واخان را به موضوعی فراتر از هموارسازی و شن‌ریزی جاده بدل کرده است. تحقق هدف طالبان برای دسترسی مستقیم به بازارهای چین، هم به تکمیل زیرساخت‌ها و هم به توافق پکن برای استفاده تجاری از این مرز وابسته است. 

 

معاون سفارت ایران: تهران و کابل فرصت‌ها و تهدیدهای مشترک دارند

سیدحسن مرتضوی گفت ایران و افغانستان در شرایط کنونی فرصت‌ها و تهدیدهای مشترکی دارند که باید میدانی بررسی شود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، سیدحسن مرتضوی، معاون سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، با اشاره به سفرهای اخیر خود به ولایت‌های قندهار و بلخ گفت ایران و افغانستان در شرایط فعلی منطقه‌ای و جهانی با فرصت‌ها و تهدیدهای مشترکی روبه‌رو هستند که نیازمند بررسی و اجرای میدانی است.

وی در گفتگو با رادیو دری، هدف از سفرهای اخیر خود و دیدار با والیان و دیگر مقام‌های محلی افغانستان را تشریح کرد و اظهار داشت فعال شدن دیپلماتیک ایران در ولایت‌ها با هدف پیگیری نزدیک‌تر مسائل مشترک دو کشور انجام می‌شود.

مرتضوی افزود این سفرها در آینده نیز ادامه خواهد داشت تا دو کشور بتوانند منافع مشترک خود و امت اسلامی را پیگیری و تأمین کنند.

معاون سفارت ایران درباره سفر به قندهار و دیدار چندساعته با «ملاشیرین»، والی این ولایت، گفت قندهار به دلیل حضور رهبر طالبان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و ایران، مانند دیگر بازیگران منطقه‌ای، مسائل مهم و اثرگذار را علاوه بر کابل در این ولایت نیز پیگیری می‌کند.

وی همچنین گفت در دیدار با والی قندهار، موضوعات دوجانبه و چندجانبه، مسائل منطقه‌ای، همکاری‌های امنیتی، اقتصادی و مرزی بررسی شد و دو طرف بر همراهی ایران و افغانستان در شرایط جنگ و تحریم و ادامه همکاری‌ها تأکید کردند.

مرتضوی خاطرنشان کرد محمدرضا نفر، سرکنسول ایران، نیز در این دیدار حضور داشت و پیگیری نتایج گفتگوها را بر عهده خواهد داشت.

معاون سفارت ایران در کابل همچنین از دیدار با «ذبیح‌الله مجاهد»، سخنگوی حکومت طالبان، خبر داد و گفت در این دیدار موضوع همکاری‌های دوجانبه رسانه‌ای مورد بحث و تبادل‌نظر قرار گرفت.

این دیپلمات ایرانی درباره سفر به بلخ و دیدار با «یوسف وفا»، والی این ولایت، نیز گفت در این دیدار علاوه بر مسائل مشترک در مزارشریف، موضوعات کلان میان ایران و افغانستان بررسی شد.

به گفته وی، در این دیدار نیز بر صیانت تهران و کابل از امنیت یکدیگر، مخالفت با اقدامات بی‌ثبات‌ساز و ضدامنیتی و همکاری مشترک برای مقابله با تروریسم و تحرکات ضدامنیتی تأکید شد.

مرتضوی در ادامه افزود موضوعات اقتصادی و همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای نیز از دیگر محورهای گفتگو با والی بلخ بود.

معاون سفارت ایران در کابل همچنین دیدار خود با شورای علمای شیعه بلخ در مزارشریف را پرفایده توصیف کرد.

 

تأکید سفیر افغانستان در روسیه بر گسترش همکاری‌های اقتصادی با منطقه

سفیر حکومت کابل در مسکو بر گسترش تجارت و همکاری اقتصادی افغانستان با روسیه و کشورهای منطقه تأکید کرد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «گل‌حسن حسن»، سفیر هیئت حاکمه افغانستان در مسکو، در نهمین مجمع بین‌المللی «قفقاز شمالی؛ فضای گفتگو، سنت‌ها و توسعه» بر اهمیت گسترش همکاری‌های اقتصادی و توسعه مشترک افغانستان با کشورهای منطقه تأکید کرد.

وی در سخنرانی خود بر اهمیت احترام متقابل، گفتگو، همکاری‌های اقتصادی و ایجاد زمینه برای توسعه مشترک میان افغانستان و کشورهای منطقه تأکید نمود.

سفیر حکومت کابل همچنین در حاشیه این مجمع با «آنتون بوریسوویچ دورونین»، وزیر توسعه اقتصادی منطقه استاوروپول روسیه، دیدار کرد و درباره گسترش تجارت، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های اقتصادی گفتگو کرد.

وی در این مجمع همچنین بر تلاش برای افزایش حضور محصولات افغانستان در بازار روسیه تأکید کرد و گفت قفقاز شمالی می‌تواند در دسترسی بیشتر مصرف‌کنندگان روس به محصولات افغانستان و گسترش همکاری‌های اقتصادی نقش داشته باشد.

گل‌حسن همچنین اظهار داشت فرصت‌های متعددی برای توسعه روابط اقتصادی افغانستان و روسیه وجود دارد که تاکنون به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگرفته است.

وی در ادامه با شماری از بازرگانان افغان و نمایندگان جامعه افغان در روسیه نیز دیدار کرد و ضمن شنیدن مشکلات و پیشنهادهای آن‌ها، بر آمادگی سفارت برای همکاری و پیگیری مسائل تأکید کرد.

 

سازمان ملل: کودکان افغانستان در معرض خطر مواد منفجره عمل نکرده هستند

سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت که کودکان افغانستان همچنان در معرض خطر مواد منفجره عمل نکرده هستند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، «استفان دوجاریک»، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل با اشاره به کشته شدن سه کودک در افغانستان بر اثر مواد منفجره عمل نکرده، گفت: کودکان به‌دلیل ماهیت و ظاهر برخی از این مواد، به اسباب‌بازی، در برابر آنها آسیب‌پذیری بیشتری دارند.

دوجاریک در پاسخ به پرسشی درباره الگوی وقوع حوادث مرتبط با مهمات منفجر نشده در افغانستان، اظهار داشت: کودکان ممکن است این مواد را به دلیل شباهت ظاهری به اسباب‌بازی نشناسند و از خطر آنها آگاه نباشند.

وی تأکید کرد: به همین دلیل، آموزش جوامع محلی درباره خطرات مواد منفجره یکی از محورهای اصلی اقدامات سازمان ملل است.

سخنگوی سازمان ملل افزود برنامه‌های آموزش خطرات مواد منفجره در افغانستان و دیگر مناطق آلوده، از جمله غزه، اجرا شده است و کارشناسان «سرویس اقدام مین سازمان ملل» در این زمینه فعالیت می‌کنند. وی با این حال تأکید کرد برای ادامه این اقدامات به منابع مالی بیشتری نیاز است.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های سرویس اقدام مین سازمان ملل، افغانستان همچنان با حجم گسترده‌ای از بقایای مواد منفجره جنگی روبه‌رو است.

بر اساس گزارش این نهاد، در سال 2025 به‌طور میانگین حدود 40 غیرنظامی در هر ماه بر اثر مواد منفجره کشته یا زخمی شدند و حدود 70 درصد قربانیان را کودکان تشکیل می‌دادند.

به گزارش سازمان ملل، بیش از یک‌هزار کیلومتر مربع از اراضی افغانستان همچنان آلوده به مواد منفجره است. این آلودگی زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده و حدود 900 مرکز آموزشی و بیش از 200 مرکز درمانی نیز در فاصله یک کیلومتری مناطق آلوده قرار دارند.

 

آرامگاه حکیم سنایی در جنوب افغانستان؛ شاعری که شعر عرفانی فارسی را دگرگون کرد

آرامگاه حکیم سنایی غزنوی در شهر غزنی افغانستان، قرن‌ها پس از مرگ این شاعر همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای تاریخی و فرهنگی این شهر است؛ مزار دانشمند. عارف و شاعری که با پیوند دادن شعر فارسی با مفاهیم عرفانی و اخلاقی، بر نسل‌های بعد از خود، از جمله عطار، نظامی و مولانا، تأثیر عمیقی گذاشت.

به گزارش ایراف، حکیم سنایی غزنوی، یکی از مهمترین شاعران فارسی زبان سده پنجم و ششم هجری و یک تن از پیشگامان شعر عرفانی و تعلیمی است. در میان شاعران فارسی، سنایی را با نام حکیم سنایی غزنوی می‌شناسند، دلیل این امر نیز این است که او در اغلب اشعار خود، به مضامین خداشناسی، خودشناسی، اخلاق، عشق و… پرداخته و از شعر به عنوان ابزار تعلیم بهره برده است، او علاوه بر احاطه کامل بر شعر و ادبیات، در عرفان و اندیشه و اخلاق نیز سرامد روزگار خود بود، از این رو به او حکیم سنایی میگویند.

سنایی غزنوی که بود؟

نام او مجدود بن آدم غزنوی بوده و «سنایی» در واقع تخلص شعری اوست. پدرش، آدم، بنا بر مقدمه‌ای که در «حدیقةالحقیقه» باقی مانده، به معلمی مشغول بوده و شاید یکی از دلایلی که سنایی نیز به تعلیم و تربیت روی آورده نیز همین باشد که او در دامان مردی رشد کرد که معلم بود.

سنایی اگرچه در آغاز فعالیت ادبی خود، در دربار غزنویان شعر می‌سرود و اتفاقا مورد وثوق دربار نیز بود، اما بخش عمده اشعار او زمانی سروده شد و مورد توجه قرار گرفت که به تعلیم اخلاق روی آورد.

سنایی پس از ترک فضای دربار، مدتی در خراسان و شهرهایی مانند بلخ زندگی و سفر کرد و در همین دوره بود که شعر او بیش از پیش رنگ عرفانی و تعلیمی گرفت. او سرانجام به غزنی بازگشت و در اواخر عمر با دربار بهرام‌شاه غزنوی ارتباط پیدا کرد، هرچند در اشعارش بر فاصله گرفتن از دلبستگی‌های دنیوی تأکید داشت.

حدیقةالحقیقه؛ مهم‌ترین اثر سنایی

شناخته‌شده‌ترین اثر سنایی، «حدیقةالحقیقه و شریعةالطریقه» است؛ مثنوی بزرگی که از مهم‌ترین آثار در شکل‌گیری شعر عرفانی و تعلیمی فارسی به شمار می‌رود و تأثیر عمیقی بر ادبیات فارسی و شاعران پس از سنایی گذاشته است.

این منظومه، مجموعه‌ای از مباحث اخلاقی، دینی، عرفانی، حکمی و تربیتی است و سنایی در آن درباره موضوعاتی مانند خداشناسی، عقل، علم، عشق، اخلاق و رفتار انسان سخن گفته است.

«حدیقةالحقیقه» از نخستین نمونه‌های مهم مثنوی عرفانی فارسی محسوب می‌شود و تأثیر آن بر شاعران پس از سنایی بسیار گسترده بوده است، به طوری که می‌توان گفت سنایی معلم شعر اخلاقی و عرفانی است و دیگران پس از او، تلاش کرده‌اند پا در مسیر او بگذارند.

اهمیت این اثر تنها در محتوای عرفانی آن نیست؛ سنایی با حدیقه نشان داد که قالب مثنوی می‌تواند برای بیان اندیشه‌های پیچیده اخلاقی و عرفانی به کار گرفته شود. بعدها شاعرانی مانند نظامی، عطار، مولانا و جامی از این سنت تأثیر پذیرفتند. در حالی که تا پیش از آن، معمولا مثنوی برای معرفی و تبلیغ دربار مورد استفاده قرار می‌گرفت، سنایی کاربرد مثنوی را تغییر داد و از آن برای تعلیم اخلاق بهره برد.

«سیرالعباد الی المعاد»؛ سفر نمادین انسان

از دیگر آثار مهم سنایی، «سیرالعباد الی المعاد» است؛ منظومه‌ای عرفانی که با بهره‌گیری از زبان تمثیل، مسیر روح و انسان را به سوی رستگاری و حقیقت تصویر می‌کند.

در این اثر، سنایی از سفر و حرکت به عنوان ابزاری برای بیان مسائل و حالات روحانی و اخلاقی استفاده می‌کند. این اثر در کنار حدیقه، جایگاه سنایی را به عنوان یکی از پایه‌گذاران شعر عرفانی فارسی تثبیت کرده است.

«طریق‌التحقیق» و دیگر مثنوی‌ها

«طریق‌التحقیق» نیز از منظومه‌های تعلیمی سنایی است که در آن مفاهیم عرفانی و اخلاقی با زبان شعر بیان شده‌اند.

در کنار این آثار، «کارنامه بلخ» نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بخشی از زندگی و تجربه‌های سنایی در دوره حضورش در بلخ را بازتاب می‌دهد و برای شناخت فضای فکری و اجتماعی زندگی شاعر و روزگاری که در آن زیسته است، اهمیت دارد.

دیوان سنایی؛ تصویری از دو دوره زندگی شاعر

بخش مهم دیگری از میراث سنایی در دیوان اشعار او گرد آمده است. این مجموعه شامل قصیده، غزل، قطعه، ترجیع‌بند، ترکیب‌بند، رباعی و دیگر قالب‌های شعر فارسی است.

دیوان سنایی از این جهت اهمیت دارد که تحول فکری شاعر را نیز می‌توان در آن دنبال کرد؛ از اشعار مدحی و درباری گرفته تا قصاید و غزل‌هایی که در آنها مضامین اخلاقی، عرفانی و دینی برجسته شده‌اند. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که تمام شعرهای سنایی عرفانی نیست و حتی در دوره‌های متأخر زندگی او نیز نمونه‌هایی از شعر غیرعرفانی در آثارش وجود دارد.

از دیگر آثاری که به سنایی نسبت داده شده است می‌توان به «عشق‌نامه»، «عقل‌نامه»، «تحریمةالقلم» و «مکاتیب» اشاره کرد. با این حال، درباره انتساب و وضعیت متنی برخی آثار منسوب به سنایی باید میان آثار قطعی‌تر و آثاری که در منابع بعدی به او نسبت داده شده‌اند، تفاوت قائل شد.

شاعری در نقطه آغاز یک تحول ادبی

اهمیت سنایی تنها به شمار آثار او محدود نمی‌شود. او در دوره‌ای زندگی کرد که شعر فارسی عمدتاً در قالب مدیحه و توصیف قدرت سیاسی رونق داشت، اما سنایی ظرفیت دیگری برای شعر ایجاد کرد: شعر به عنوان وسیله‌ای برای اندیشیدن درباره انسان، اخلاق، معرفت و حقیقت.

همین تحول سبب شد که آثار او بر جریان شعر تعلیمی و عرفانی پس از خودش تأثیر عمیقی بگذارد. پژوهشگران «حدیقةالحقیقه» را از نخستین نمونه‌های مهم مثنوی تعلیمی ـ عرفانی فارسی معرفی می‌کنند و از تأثیر آن بر شاعرانی چون نظامی، عطار، مولانا و جامی یاد می‌کنند.

از این منظر، میتوان گفت که سنایی شاعری است که کارکرد شعر را از مدیحه سرایی و استفاده ابزاری، به وسیله‌ای برای تعلیم اخلاق و عرفان تغییر دهد. از این رو سنایی جایگاه ویژه‌ای در تاریخ ادبیات فارسی و شاعران پس از خود دارد.

غزنی؛ شهر تاریخ و فرهنگ خراسان

غزنی از مهم‌ترین شهرهای تاریخی افغانستان و از مراکز برجسته تمدن و فرهنگ اسلامی، فارسی به شمار می‌رود که در دوره غزنویان به عنوان کانون علم و ادب و فرهنگ و سیاست تبدیل شد.

دربار غزنویان به خصوص در دوره سلطان محمود غزنوی، محل رفت و آمد دانشمندان و ادیبان منجمله حکیم سنایی بود و همین ارتباط مداوم باعث شکوفایی ادبیات و فرهنگ در این دوره شد. حتی شهرت شهر غزنی نیز به شکوفایی و رشد فرهنگی و علمی در دوران غزنویان برمی‌گردد.

آرامگاه سنایی غزنوی در منطقه مغولان شهر غزنی، یادمانی برای بزرگداشت این شاعر نامدار و یکی از مکان‌های فرهنگی و تاریخی مهم این شهر است.

بنای فعلی مزار سنایی بر مقبره قدیمی سنایی و در دوره محمدظاهرشاه ساخته شده و شامل گنبد فلزی، حیاط و چند اتاق می‌باشد. تمام محوطه با سنگ مرمر فرش شده و ستون‌ها و دیوارها نیز با کاشیکاری‌های فیروزه‌ای مزین شده است.

این مکان، که امروزه به شکل زیارتگاه عاشقان و عارفان درآمده، یکی از جاذبه‌های گردشگری غزنی است که یادآور تاریخ و فرهنگ باشکوه غزنی به‌عنوان پایتخت غزنویان است.

 

 

 

 

 

 

---

Copyright ©ariaye 2002_2026
استفاده از مطالب آريا يی با ذکر ماخذ آزاد است

بالا
آرشيف